X
تبلیغات
خط سوم - آرایه ی پارادوکس(متناقض نما):
دل نوشته ها دغدغه ها و یادداشت ها
 آرایه ی پارادوکس(متناقض نما):
 

منظور از تصویر پارادوکسی ، تصویری است که دو روی ترکیب آن به لحاظ مفهوم یکدیگر را

 نقض کنند مثل " سلطنت فقر "


اگر در گفتگو های روزانه ی خود دقت کنیم ، بسیاری از هسته های این نوع تصاوی

 را در آنجا خواهیم یافت مثل:

" ارزان تر از مفت " " بعد از هرگز" ، " درد بی دردی " ، "هیچکس " یا

 " فلان هیچ کس است و چیزی کم " دیوان رشید وطواط .

 
اگر در تعبیراتی ساده ای هم از قبیل " لامکان " یا " لامکانی که در او نور خداست "

 

 درنگ نماییم به مفهوم پارادوکسی نزدیک شده ایم : چرا که از یک طرف " لامکان " است

 

و از یک طرف در او نور خداست " .

تصاویر پارادوکسی به معنی دقیق کلمه با سنایی و شعرهای  او آغاز می شود :

خنده گریند همه لاف زنان بر در تو

گریه خندند همه سوختگان در بر تو


یا


برگ بی برگی نداری ، لاف درویشی مزن !

پس از سنایی مولانا جلال الدین اینگونه تصاویر را گسترش داد:

هر کسی رویی به سویی برده اند

 
وین عزیزان رو به بی سو کرده اند


هر کبوتر می پرد زی جانبی


وین کبوتر جانب ِ بی جانبی

 
هر عقابی می پرد از جا به جا

وین عقابان راست بی جایی سرا

ما نه مرغان هوا ، نی خانگی


دانه ی ما دانه ی بی دانگی

پارادوکس در دوره ی گسترش عرفان - در نظم و بویژه در نثر -

در اوج قرار گرفت . برای نمونه به این تصویر شگفت انگیز پارادوکسی

ابویزید بسطامی اشاره می شود :

روشن تر از خاموشی چراغی ندیدم

و حافظ هم از این مسأله دور نماند :

اگر چه مستی عشقم خراب کرد ، ولی


اساس هستی ما زان خراب ، آباد است ( از خرابی ، آباد بودن )
" حافظ"

در دوره ی سبک هندی تصاویر از آنهم بالاتر می رود . در میان شاعران سبک هندی

 " بیدل " بیشترین تصاویر پارادوکسی را در شعر خود آورده از قبیل :

غیر عریانی لباسی نیست تا پوشد کسی


از خجالت چون صدا در خویش پنهانیم ما

سیر آیینه ی دل ضبط نفس می خواهد

ورنه آزادی ما اینهمه محبوس نبود 

و بعد از آن به همه ی دوره های شعر فارسی تا شعر نو راه یافت ..

اخوان ثالث :

از تهی سرشار

 
جویبار لحظه ها جاری است .

شفیعی کدکنی:


جایی که نان گرسنه شد و آب تشنه زیست

...

پیرایه یغمایی: "

 
تا بیاندازم گره در جان باد


تا بشویم آب را در چاه یاد!



|+| نوشته شده توسط ثریا شریفی در دوشنبه یکم شهریور 1389  |
 
 
بالا